Alles over PE-lassen | Is het wel lassen? Hoe mooi is het vak? |Laskoning vraagt het aan Kampen Industrial Care uit Groningen

"PE-lassen is toch eigenlijk geen lassen?" Wie dat roept bij Kampen Industrial Care in Groningen, krijgt direct een lesje materiaalwetenschap. In de wereld van infra en industrie is Polyethyleen(PE) hard op weg om de standaard te worden. 

Oranje PE-buis over groene tank

Waarom PE steeds vaker wint van staal en RVS, en waarom de vakman van de toekomst een gecertificeerd specialist moet zijn.

Wat is PE-lassen?

PE-lassen is het proces waarbij delen van Polyethyleen (een thermoplastische kunststof) onlosmakelijk met elkaar worden verbonden door middel van warmte en druk. In tegenstelling tot mechanische verbindingen of lijmen, vindt er bij het lassen een moleculaire versmelting plaats. Wanneer de laszone afkoelt, ontstaat er een homogene verbinding die vaak sterker is dan het basismateriaal zelf. Dit maakt PE-lassen de voorkeursmethode voor kritische infrastructuren zoals gas- en waterleidingen, waar een lekdichte garantie van 50 jaar of langer de norm is.

Veelvoorkomende PE-lasprocessen?

Afhankelijk van de diameter van de buis en de toepassing, worden er verschillende technieken ingezet. De meest voorkomende processen zijn:

• Spiegellassen (Stuiklassen): Twee buiseinden worden tegen een warmte-element gedrukt en vervolgens onder hoge druk tegen elkaar geperst.
• Elektromoflassen: Een fitting met ingebouwde gloeidraden versmelt de verbinding van binnenuit via elektrische stroom.
• Extrusielassen: Voor dikwandige tanks en constructies, waarbij vloeibaar toevoegmateriaal in de lasnaad wordt aangebracht.

Waarom nu? De motor achter de PE-revolutie

De enorme toename in de vraag naar PE-lassen is geen toevalstreffer; het is een direct gevolg van de  energietransitie. Waar traditionele stalen leidingen kwetsbaar zijn voor corrosie, biedt Polyethyleen een toekomstbestendige oplossing. PE is van nature bestand tegen de meeste chemische invloeden en vertoont geen brosheid bij contact met waterstofmengsels.

Daarnaast dwingt de roep om duurzaamheid en circulariteit de markt tot verandering. De levensduur van een goed gelegde PE-las overstijgt vaak de 50 jaar. Zoals in het interview met KampenCare wordt benadrukt, is het materiaal aan het einde van de cyclus 100% recyclebaar. Voor overheden en nutsbedrijven is de rekensom simpel: lagere faalkosten, minder onderhoud en een lagere ecologische voetafdruk maken PE tot de 'gold standard' voor de infra van morgen.

De DNA van PE: De specificaties

"PE-lassen is toch eigenlijk geen lassen?" Wat vind je van die uitspraak?
Onzin. Je smelt materiaal om een sterke verbinding te maken. Bij het lassen van staal doe je in feite niets anders.

Het lijkt alsof markt lijkt de laatste 15 jaar ontploft. Wanneer merkten jullie de echte kanteling?
Omdat wij al meer dan 15 jaar kunststoffen lassen hebben wij de groei gezien en ervaren. Ontploft is het naar onze mening niet, maar eerder gestaag gegroeid. 

Wanneer is de techniek van het spiegellassen of elektrolassen echt volwassen geworden in de industrie?
Ik denk dat de techniek nog steeds aan het ontwikkelen is, maar de laatste 10 jaar is er meer kennis in de markt dus is de acceptatie en volwassenheid al in grote mate aanwezig. 

Doen jullie alleen leidingwerk met PE of ook ander soort constructies?
Wij doen ook tanks, beschermkappen, doseerkasten, lining, etc. etc. Echter is het overgrote deel leidingwerk. 

Welk proces gebruiken jullie bij KampenCare het meest? (Moflassen, spiegellassen etc.)
Spiegellassen komt in de praktijk het meest voor, gevolgd door(e-)moflassen in het leidingwerk. Voor tanks en constructies werken we ook met extruder of draadlassen. 

Wat is het meest uitdagende of bizarre project waarbij jullie PE hebben toegepast en iedereen dacht: "Dat kan nooit met kunststof"?
Wat het meest in het oog springt zijn grote biogasleidingen op twaalf enorme tanks. Vanwege kosten aspect hebben we hier voor oranje buis gekozen op groene tanks, waarmee dit echt in het oog springt. 

Hoe en waarom is KampenCare in de wereld van kunststof gestapt? Was dit een vraag vanuit de klant of een eigen visie?
Het is ooit ontstaan vanuit een vraag van een grote klant in de jaren 80. Wij hebben dit direct omarmd en tot op de dag van vandaag zijn wij een voorvechter van kunststof. 

In welke scenario’s wint PE het altijd van RVS of staal? (Denk aan corrosiebestendigheid, gewicht of flexibiliteit).
In de praktijk zijn er twee belangrijke redenen: 
1.    Prijs. In veel gevallen is het gunstiger dan staal of RVS. 
2.    Chemische bestendigheid. Kunststof heeft andere eigenschappen waardoor het doorgaans beter bestand is tegen zuren en logen. 
In de industrie is gewicht over het algemeen geen doorslaggevende factor, maar in de scheepsbouw is dit wel van toepassing. 

Is PE-lassen onder de streep goedkoper als je kijkt naar de combinatie van materiaal, arbeidstijd en totale levensduur?
Meestal wel, maar dit is natuurlijk van vele factoren afhankelijk. 
Wat wel een item is, is dat gelet op de energie die ingebracht moet worden voor het vervaardigen, verwerken en recyclen dat kunststof een stuk duurzamer is dan staal/ rvs. 

Wat is voor een eindgebruiker tegenwoordig de doorslaggevende factor om voor PE te kiezen in plaats van traditionele metalen?
Voor inkoop is het de prijs en voor de techneut is het de praktische toepassing in het kader van (on)mogelijkheden. 

PE wordt vaak geassocieerd met 'plastic', maar in de infra gaat het juist over een extreem lange levensduur. Hoe kijken jullie aan tegen de circulariteit van PE? Is een las van 20 jaar oud weer te recyclen?
Kunststof is volledig te recyclen. Omdat nu juist de eerst gelegde leidingen aan het einde van hun levensduur zijn, begint het reclyclen van kunststof steeds grotere vormen aan te nemen en spelen fabrikanten hier steeds meer op in. 

Spelen jullie met PE-lassen ook een rol in de waterstof-transitie of warmtenetten? Is PE daar "een of de" oplossing?
Op dit moment werken we aan een waterstofleiding in Delfzijl. HDPE is hier een uitstekend materiaal voor in het lage druk bereik. Met betrekking tot warmtenetten is kunststof ook een zeer goed alternatief omdat dit ook in voor geïsoleerde uitvoering gemonteerd kan worden.

Certificering en Veiligheid

Welke eisen worden er aan KampenCare gesteld? NTA 8828?.
Feitelijk heb je een aantal certificaten die van belang zijn. Dit is de NEN 7200 die als basis geldt. Hierboven heb je de DVS 2202 die geldt als het hoogste in de industrie. Daarnaast heb je specifieke richtlijnen zoals de NTA 8828 voor electromof lassen in de gas- en waterleidingen. 

Wat voor certificaat moet een lasser op zak hebben om aan een PE-leiding te mogen werken?
Wij leiden graag nieuwe kunststof lassers op. Je kunt bij ons zonder specifieke diploma’s binnenkomen. Dit komt ook omdat opleidend nederland (nog) niet het kunststof omarmd heeft. Wij kunnen je intern opleiden met als basis de NEN 7200. Heb je het in de vingers, dan gaan we verder met de DVS. Via de bnranchevereniging, Unie voor Nederlandse Industriële Kunststoffen (UNIK – https://www.unikbranchevereniging.nl) Worden wij ook begeleidt om kunststoflasser op te leiden. 

Gelooft u dat de vakman van de toekomst een 'alleskunner' moet zijn?
De vakmensen van de toekomst worden geen allrounders. Dit is met alle normen en eisen gewoonweg niet meer mogelijk. Puur het lassen zal door gecertificeerde specialisten gedaan moeten worden. Het werk er omheen, fitten, beugelen, flenzen verbinden kan door allrounders gedaan worden. 

Marktstatus & Toekomst

Waar staat PE-lassen over 10 jaar? Is kunststof leidingwerk dan de standaard voor álle infra, of blijven er harde grenzen tussen staal en PE?
De grens wordt bepaald door medium, druk en temperatuur. Met name de temperatuur is een kritische noot voor de Thermoplasten. In de infra zal temperatuur geen wezenlijke rol zijn, maar in de industrie wel. Ik geloof wel dat het percentage aan leidingen wat van kunststof zal zijn in de infra de komende jaren zal toenemen. Maar helemaal zonder staal is naar mijn mening niet mogelijk. 

Welke innovaties nemen nu een vogelvlucht? 
Dit zijn er twee: 
1.    Doorontwikkeling van materialen, met name in combinatie (multi-layers) van diverse materialen in 1 buis. 
2.    Verbindingsmethodes. De machines blijven door ontwikkelen waardoor het borgen van de kwaliteit in de komende jaren beter zal gaan worden. 
Een innovatie waar we nog op wachten is een goede manier om de lassen niet destructief te testen. Waar dit bij staal en RVS wel mogelijk is, is dit bij kunststof (nog) niet het geval

Wat zou je willen zeggen tegen een 16-jarige jongere die overweegt kunststoflasser te worden
Kom bij ons langs en probeer het! Een goede kunststof lasser verdient goed en heeft een behoorlijke baangarantie en je komt terecht in een uitdagende en gevarieerde wereld. 

Hoe groot is de schaarste momenteel? Hebben jullie bij KampenCare nog vacatures openstaan voor PE-lassers?
Zoals gezegd is het bij het onderwijs onderbelicht. Wij zijn erg actief om dit bij het MBO onder de aandacht te brengen, maar dit gaat erg langzaam. 
Wij hebben op dit moment een aantal vacaturen openstaan voor kunststoflasser, waarbij we een interne opleiding hebben om (zij)instromers naar volwaardige vakmensen te begeleiden. 

Welke rol speelt PE in de energietransitie?
Een grote rol. We werken momenteel aan een waterstofleiding in Delfzijl. HDPE is een uitstekend materiaal voor waterstof in het lage drukbereik. Ook voor warmtenetten is kunststof een zeer goed alternatief, zeker in de voorgeïsoleerde uitvoering.

 

Innovatie & De Grens van Kunstof

"De wereld van PE-lassen staat niet stil. Volgens Kampen Industrial Care nemen momenteel de doorontwikkeling van materialen (multi-layer buizen) en de automatisering van verbindingsmethodes een vogelvlucht. Machines worden steeds slimmer, waardoor de kwaliteit van elke las direct digitaal geborgd kan worden."

Conclusie

PE-lassen is een hoogwaardig specialisme dat een cruciale rol speelt in onze infra. Bedrijven zoals Kampen Industrial Care tonen aan dat innovatie en vakmanschap hier samenkomen voor een duurzame toekomst. De transitie naar waterstof en circulaire infra zal de vraag naar deze specialisten alleen maar verder opdrijven.

Bronnenlijst & Verdieping

• Interview met Arnold Bakker, Directeur Kampen Industrial Care
• Branchevereniging: UNIK (Unie voor Nederlandse Industriële Kunststoffen)
• Normen: NEN 7200 / DVS 2202 / NTA 8828

Redactionele disclaimer: Dit artikel is opgesteld op basis van een direct interview en dient uitsluitend ter informatie. Aan de inhoud kunnen geen rechten worden ontleend. merknamen en handelsnamen worden uitsluitend gebruikt ter identificatie.

Bekijk hier het bedrijfsprofiel van Kampen Industrial Care.

Terug naar Homepage